Categories: Astronomy

พบครั้งแรก ดาวหางหมุนกลับด้าน

ท่ามกลางกระแสข่าวของ ดาวหางแม็บส์ (C/2026 A1) ที่เพิ่งสลายตัวไป และ ดาวหางแพนสตารส์ (C/2025 R3) ที่กำลังอวดโฉมหางยาวเหนือขอบฟ้าตะวันออกในช่วงรุ่งเช้า ยังมีดาวหางอีกดวงหนึ่งที่นักดาราศาสตร์เฝ้าติดตามอย่างใกล้ชิดแม้สื่อกระแสหลักจะไม่ได้ให้ความสนใจมากนัก นั่นคือ ดาวหาง 41P/Tuttle–Giacobini–Kresák เนื่องจากมันมีพฤติกรรมสุดแปลกประหลาดที่ไม่เคยพบในดาวหางดวงใดมาก่อน

ปริศนาการหมุนที่ “กลับทิศ” อย่างรวดเร็ว

ดาวหาง 41P เป็นดาวหางคาบสั้นที่มีวงโคจรรอบดวงอาทิตย์ทุก 5.4 ปี มีต้นกำเนิดมาจากแถบไคเปอร์ (Kuiper Belt) บริเวณขอบนอกของระบบสุริยะ ก่อนจะถูกแรงโน้มถ่วงของดาวพฤหัสบดีดึงเข้ามาสู่ระบบสุริยะชั้นใน

ความน่าสนใจเกิดขึ้นในปี 2560 เมื่อนักดาราศาสตร์พบว่านิวเคลียสของมันหมุนช้าลงอย่างฮวบฮาบภายในเวลาเพียง 2 เดือน แต่ที่น่าฉงนยิ่งกว่าคือการสำรวจในเวลาไม่ถึงปีต่อมาพบว่า มันกลับมาหมุนเร็วขึ้นอีกครั้ง แต่เป็นการหมุนในทิศทางตรงกันข้ามกับของเดิม ซึ่งถือเป็นปรากฏการณ์ที่ผิดปกติอย่างมาก

ดาวหาง 41 พี/ทัตเติล-จาโคบีนี-เครซาก (จาก Kees Scherer)

“ไอพ่นแก๊ส” กลไกขับเคลื่อนนิวเคลียส

ทีมนักวิจัยนำโดย เดวิด จีวิตต์ จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ลอสแอนเจลีส (UCLA) ได้ไขปริศนานี้ผ่านการวิเคราะห์ข้อมูลย้อนหลัง 36 ปีจากกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิล พบว่าสาเหตุหลักมาจาก “ลำแก๊ส” ที่พุ่งออกจากนิวเคลียส

เมื่อดาวหางเข้าใกล้ดวงอาทิตย์ น้ำแข็งใต้พื้นผิวจะระเหิดเป็นแก๊สและพุ่งผ่านรูเปิดบนพื้นผิวออกมา ลำแก๊สเหล่านี้ทำหน้าที่เสมือน “เครื่องยนต์จรวดขนาดเล็ก” ที่สร้างแรงผลักต่อนิวเคลียสในทิศทางตรงกันข้าม และเนื่องจากตำแหน่งของรูเปิดเหล่านี้กระจายตัวไม่สม่ำเสมอ จึงเกิด “แรงบิด” ที่ไม่สมดุล

ด้วยขนาดนิวเคลียสของ 41P ที่เล็กเพียง 1 กิโลเมตร แรงผลักเพียงน้อยนิดจากลำแก๊สจึงเพียงพอที่จะปั่นให้นิวเคลียสหมุนเร็วขึ้น ช้าลง หรือแม้แต่พลิกกลับทิศทางได้อย่างง่ายดาย

การเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วเกินคาด

นอกจากเรื่องการหมุนแล้ว 41P ยังแสดงความผันผวนด้านการคายแก๊สอย่างรุนแรง โดยในปี 2560 มันคายแก๊สน้อยกว่าปี 2544 ถึง 10 เท่า สะท้อนให้เห็นว่าพื้นผิวของดาวหางดวงนี้เปลี่ยนแปลงเร็วมาก อาจเกิดจากการสะสมของฝุ่นจนอุดตันช่องเปิด หรือวัสดุภายในระเหิดจนหมดไปในบางจุด

โดยปกติ ดาวหางทั่วไปจะใช้เวลาหลายร้อยหรือหลายพันปีกว่าจะเกิดการเปลี่ยนแปลงในระดับนี้ แต่ 41P กลับใช้เวลาเพียงไม่กี่ปี

ชะตากรรมของดาวหาง 41P

การที่นิวเคลียสหมุนเร็วเกินไปอาจนำไปสู่จุดจบได้ เพราะหากความเร็วรอบสูงจนแรงโน้มถ่วงอันน้อยนิดมหาศาลรั้งไว้ไม่ไหว นิวเคลียสอาจแตกออกเป็นเสี่ยง ๆ อย่างไรก็ตาม นักดาราศาสตร์เชื่อว่าด้วยประวัติการโคจรที่ยาวนานกว่า 1,500 ปี และการผ่านเข้าใกล้ดวงอาทิตย์มานับครั้งไม่ถ้วน 41P น่าจะยังมีความแข็งแกร่งเพียงพอที่จะไม่สลายตัวไปในเร็ววัน แม้จะมีพฤติกรรมที่ผันผวนเพียงใดก็ตาม

credit: https://thaiastro.nectec.or.th

Spread the love
lysithea.goals

Recent Posts

ทราย สก็อต” ส่งต่อ Passion รักทะเลผ่าน CATHY DOLL การันตีมาตรฐานสากลเปิดตัวกันแดด Mineral 100%

“ทราย สก็อต” ส่งต่อ Passion รักทะเลผ่าน CATHY DOLL การันตีมาตรฐานสากลเปิดตัวกันแดด Mineral 100%เป็นมิตรต่อปะการัง ตอบโจทย์คนรักผิวและสายลุยกลางแจ้ง CATHY DOLL แบรนด์บิวตี้ชั้นนำระดับประเทศ สร้างปรากฏการณ์ใหม่แห่งการดูแลผิวและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม…

1 week ago

เมื่อสมองกลลงสู่ซิลิคอน: ส่องเบื้องหลังชิป ASIC 5nm จาก Waymo และจุดเริ่มยุคบุกเบิก Robotaxi ในยุโรป

         นับเป็นหมุดหมายครั้งสำคัญเมื่อศึกแย่งชิงความเหนือชั้นในระบบยานยนต์ไร้คนขับ (Autonomous Driving) ไม่ได้เฉือนชนะกันแค่เรื่องความแม่นยำของโมเดล AI อีกต่อไป แต่ได้ดิ่งลึกลงไปถึง "ระดับการออกแบบฮาร์ดแวร์ซิลิคอน" (Custom Silicon) ล่าสุด Waymo (บริษัทพัฒนารถยนต์ไร้คนขับในเครือ Alphabet) ได้เปิดตัวสถาปัตยกรรมชิประดับประมวลผลเฉพาะทาง…

2 weeks ago

เมื่อ AI ได้ “ร่างกาย”: เจาะลึกโปรโตคอล MHS และจุดเปลี่ยนจากการคุมซอฟต์แวร์สู่การยึดครองโลกกายภาพ (Physical AI)

         ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ภาพจำของปัญญาประดิษฐ์ (AI) คือสติปัญญาที่สิงสถิตอยู่ในหน้าจอคอมพิวเตอร์ คอยเขียนโค้ด แปลภาษา หรือแต่งภาพ แต่ก้าวสำคัญล่าสุดในวงการเทคโนโลยีระบุว่า "ขอบเขตการทำงานของ AI บนโลกดิจิทัลได้ถูกทำลายลงแล้ว" เมื่อค่ายยักษ์ใหญ่อย่าง Anthropic ได้เปิดตัวมาตรฐานใหม่ที่มีชื่อว่า "Model…

2 weeks ago

ราคาทองวันนี้ 29 ก.ย. 69 เวลา 09:04 น.

         ตลาดทองคำในประเทศช่วงเช้าวันนี้เปิดตลาดปรับตัวบวกขึ้นจากราคาปิดวันก่อนหน้า โดยสมาคมค้าทองคำประกาศราคาครั้งที่ 1 เมื่อเวลา 09:04 น. ปรับขึ้นทันที 250 บาท ส่งผลให้ราคาทองคำแท่งขายออกขยับขึ้นมาเคลื่อนไหวทรงตัวประคองฐานอยู่ที่ระดับ 67,800 บาท ท่ามกลางการฟื้นตัวของราคาทองคำตลาดโลก (Gold Spot)…

2 weeks ago

ราคาทองวันนี้ 25 ก.ย. 69 เวลา 09:06 น.

         ตลาดทองคำในประเทศช่วงเช้าวันนี้เปิดตลาดปรับตัวบวกขึ้นอย่างโดดเด่นจากราคาปิดวันก่อนหน้า โดยสมาคมค้าทองคำประกาศราคาครั้งที่ 1 เมื่อเวลา 09:06 น. ปรับขึ้นทันที 400 บาท ส่งผลให้ราคาทองคำแท่งขายออกพุ่งกลับขึ้นมาเคลื่อนไหวทรงตัวประคองฐานอยู่ที่ระดับ 67,900 บาท ท่ามกลางการรีบาวด์ฟื้นตัวของราคาทองคำตลาดโลก (Gold Spot)…

3 weeks ago

ราคาทองวันนี้ 17 ก.ย. 69 เวลา 14:00 น.

         ตลาดทองคำในประเทศช่วงครึ่งวันเช้าจนถึงช่วงบ่ายวันนี้ยังคงมีความผันผวนอย่างต่อเนื่อง โดยสมาคมค้าทองคำได้รายงานการปรับป้ายเปลี่ยนราคาถึบถึง 19 ครั้ง ก่อนที่จะเข้าสู่เวลา 14:00 น. สำหรับภาพรวมสถานการณ์ล่าสุดคือ การประกาศครั้งที่ 19 เมื่อเวลา 13:58 น. ซึ่งราคาเริ่มกระเตื้องรีบาวด์กลับขึ้นมาประคองฐานทรงตัวอยู่ที่ระดับ 68,050…

4 weeks ago